Home / Dossier 100 jaar KLM / Albert Plesman landde in zee

Albert Plesman landde in zee

Albert Plesman landde in zee

KLM wordt in oktober honderd jaar oud. Zakenreis blikt in een aantal episodes alvast terug, samen met Ron Wunderink, op een eeuw luchtvaart in Nederland. Deel 1: Albert Plesman.

Het had zomaar verkeerd kunnen aflopen met Albert Plesman, nog voordat hij op 7 oktober 1919 de eerste ‘administrateur’ van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en Koloniën werd. Plesman vloog begin dat jaar van Nederland naar Londen om aandacht te vragen voor de komende Eerste Luchtverkeer Tentoonstelling Amsterdam (ELTA), waarvan hij de drijvende kracht was.

Wunderink beschrijft in Met KLM de wereld rond hoe het watervliegtuig van de Nederlandse marine de overkant van Het Kanaal niet haalde. Piloot Gerard Bakker moest in de Noordzee landen, bij de kust van Felixstowe, waar hij en Plesman met lichtkogels de wal wisten te alarmeren. Een schip van de kustwacht wilde het toestel de haven binnenslepen, met de inzittenden nog aan boord. Toen de drijvers vol met water liepen en het toestel deels wegzonk, sprongen de twee mannen het koude water in. Een uitgezette sloep pikte hen op.

Nu was Albert Plesman van de gestampte pot, zoon van een Haagse eierhandelaar en hij liet zich door dit soort gebeurtenissen niet uit het veld slaan. Hij kreeg van de kustwacht een droog pak, reisde meteen per trein naar Londen en hield daar voor een gehoor van militairen en dignitarissen in steenkolen-Engels een gloedvol betoog over de luchtvaart. Ron Wunderink citeert uit vergeelde archieven een  toehoorder van toen: ‘Ik heb zelden iemand zo lelijk mijn taal horen spreken, maar nog nooit iemand iets zo duidelijk horen uitleggen.’

Show is succes
De ELTA kwam er, tussen 1 augustus en 14 september 1919. De tentoonstelling annex luchtshow was een groot succes, met een half miljoen bezoekers. ‘De financiers van de ELTA hadden gezien waar Plesman organisatorisch toe in staat was en besloten eveneens in die maand dat de oprichting van een Nederlands, commercieel luchtvaartbedrijf onvermijdelijk was. Plesman hadden ze op het oog als geschikte man om daar leiding aan te geven,’ aldus Wunderink.

En zo geschiedde: op 7 oktober 1919, ‘een zonnige herfstdag’ werd de oprichtingsakte van KLM getekend op het notariskantoor van mr. H. Stoop, Nassaulaan 14 in Den Haag. Startkapitaal: ruim vijf miljoen gulden, ingelegd door banken, scheepvaartbedrijven en andere ondernemingen.

Plesman kreeg de functie van ‘administrateur’, naderhand veranderd in: directeur. In de raad van bestuur – in de huidige terminologie de raad van commissarissen – namen onder meer magnaat Frits Fentener van Vlissingen en weldoener Anton Kröller zitting.

Was KLM er ook gekomen als Albert Plesman die vlucht naar Londen niet had overleefd? Ongetwijfeld, er waren veel meer luchtvaartpioniers in Nederland, begin vorige eeuw, maar dan was het vast een ander soort bedrijf geworden.

Plesman bleef tot aan zijn dood in 1953, op 64-jarig leeftijd, met strakke hand KLM leiden. Wunderink: ‘Plesman had een standvastig karakter. Als hij eenmaal een beslissing had genomen, kon hij onmogelijk op andere gedachten worden gebracht.’

 

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft sinds 2007 voor Zakenreis over de luchtvaart en reiswereld

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
nieuws
Eurostar ‘leeg’ naar Londen

Eurostar ‘leeg’ naar Londen

26/10/2020

Maandagmorgen is de eerste overstapvrije Eurostar van Amsterdam naar Londen gereden. Door corona was de trein zo goed als leeg. Aan weerszijden van het traject moeten reizigers namelijk in quarantaine…

Europa gaat weer op slot

Europa gaat weer op slot

26/10/2020

De tweede coronagolf slaat hard toe in Europa. Veel landen voeren de reisrestricties op. Voor de luchtvaart is dit een doemscenario. Alleen Zweden en Griekenland zijn vanuit Nederland nog vrij…

EasyJet bepleit sneltest

EasyJet bepleit sneltest

26/10/2020

Niet zozeer een vaccin, maar testen die een corona-vrije vlucht garanderen zullen passagiers het vertrouwen geven om weer te gaan vliegen. Dit zegt William Vet van easyJet tijdens een online-event…

Delta weert 460 weigeraars

Delta weert 460 weigeraars

26/10/2020

Delta Air Lines heeft tot nu toe 460 mensen op de eigen ‘no-fly list’ gezet wegens hun weigering een mondkapje te dragen. Terwijl in de VS het aantal nieuwe coronagevallen…

Kan app reiswereld redden?

Kan app reiswereld redden?

23/10/2020

Er is een nieuwe app, CommonPass: een soort gezondheidspas die de wereldwijd gestagneerde luchtvaart en reisbranche weer op gang moeten brengen. Het is een initiatief van de non-profitorganisaties World Economic…

BA somber over de luchtvaart 

BA somber over de luchtvaart 

22/10/2020

De internationale luchtvaart komt volgens de CEO van British Airways mogelijk nooit terug op het niveau van topjaar 2019. BA’s moederbedrijf IAG heeft intussen de capaciteit verder teruggeschroefd na nieuwe…