Home / Luchtvaart / Nederlandse staat neemt belang in Air France-KLM

Nederlandse staat neemt belang in Air France-KLM

Nederlandse staat neemt belang in Air France-KLM

De Nederlandse staat heeft in het geheim een belang verworven van 12,68 procent in Air France-KLM en wil dit laten oplopen tot 14 procent. Dit hebben de ministers Hoekstra en Van Nieuwenhuizen vanavond nabeurs bekendgemaakt.

Het aandelenpakket, aangeschaft op Euronext te Parijs, heeft de staat 680 miljoen euro gekost en wordt gefinancierd via de kapitaalmarkt, niet met belastinggeld. De aankoop is een signaal dat Den Haag de situatie rond KLM niet vertrouwde en meer grip wil hebben.

“De positie van KLM is de laatste jaren geërodeerd,” zei minister Wopke Hoekstra van Financiën op een persconferentie, een verwijzing naar de grotere invloed die de Franse holding Air France-KLM zich heeft toegeëigend over de twee afzonderlijke airlines. De aandelen ‘AFKL’ betekenen dat Den Haag nu ‘een stem in de holding’ heeft gekregen, aldus de bewindsman.

Hoekstra wil het Nederlandse belang in de holding de komende tijd via aankopen van aandelen nog eens 1,32 procent verhogen naar 14 procent, zo goed als gelijk aan de deelname van de Franse staat in Air France-KLM, die 14,3 procent is. De minister benadrukte geen ‘activistische aandeelhouder’ te willen worden; de investering in Air France-KLM is niet bedoeld om (veel) geld te verdienen, zei hij, maar om invloed te verkrijgen.

Slot op de deur
De positie in Air France-KLM is ‘een extra slot op de deur’ zei Hoekstra die moet leiden tot ‘een evenwicht in de belangen.’ De minister zei dat hij in het geheim al maanden keek naar de aandelenoptie. Vorige week woensdag, op de dag dat Air France-KLM haar jaarcijfers publiceerde, kreeg de aankoop echt gestalte.

Hoekstra noemde de investering vandaag ‘onorthodox’, maar denkt niet dat er wantrouwen is ontstaan tussen de Nederlandse en Franse regering. Het kabinet heeft de kwestie niettemin hoog opgenomen. Premier Rutte heeft vanavond contact gehad met de Franse president Macron om de Nederlandse beweegredenen uit te leggen. De Nederlandse aankoop van het belang in Air France-KLM was toen al een fait accompli, zonder medeweten van de Franse regering.

De voorzitter van de Raad van Commissarissen van KLM, Hans Smits, toonde zich vanavond zeer ingenomen met de interventie uit Den Haag, terwijl de holding Air France-KLM zich vanuit Parijs onthield van commentaar.

Bij de fusie in 2003, die haar beslag kreeg in 2004 (lees: de overname van KLM door Air France) betaalde de Franse carrier 798 miljoen euro voor KLM. Als de Nederlandse staat de komende tijd uitkomt op de gewenste 14 procent aandelen in Air France-KLM zal de prijs ongeveer op hetzelfde niveau uitkomen als het aankoopbedrag, vijftien jaar geleden.

Landingsrechten
De Nederlandse staat had (en heeft) tot nu toe alleen een juridisch belang in KLM, als onderdeel van de 51 procents-controle door Nederlandse aandeelhouders van KLM. Aan deze constructie, die na de fusie in 2004 nodig was om de landingsrechten van KLM veilig te stellen, konden en kunnen geen economische rechten worden ontleend.

Die economische invloed wilde de minister van Financiën wel krijgen en dat is nu het geval via de aandelen in de holding Air France-KLM. In de woorden van Hoekstra: “Zo kunnen we een stempel drukken op de toekomst van KLM  en het cruciale belang van Schiphol als internationale luchthaven behouden.’’

Vooral de positie van Schiphol, waarin de Nederlandse staat grootaandeelhouder is, baarde de ministers zorgen. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat), zei vanavond dat ‘het publieke belang’ is gediend bij het kopen van aandelen Air France-KLM.

“Internationale bestemmingen behouden op Schiphol is van groot belang voor onze economie en onze banen. Als hub-netwerk Schiphol wegvalt, verliezen we veel internationale bestemmingen. Dat gebeurde eerder met Brussel. Schiphol is goed voor 113 duizend banen. Dat staat nog los van alle werkgelegenheid die we krijgen door de internationale bereikbaarheid,’’ aldus de bewindsvrouw.

Ben Smith
De situatie rondom KLM kwam in een stroomversnelling na de komst van de Canadees Ben Smith, afgelopen najaar, als nieuwe CEO van Air France-KLM. Smith maakte vrij snel duidelijk dat hij een veel grotere rol voor de holding wil, ten koste van de afzonderlijke airlines Air France en KLM.

Voor KLM zou dat grote gevolgen hebben, want de Nederlandse poot had zich het recht verworven relatief onafhankelijk te zijn van ‘Parijs’. KLM-CEO Pieter Elbers wilde die positie per se behouden en kwam daardoor in harde botsing met Smith. Het rommelde de afgelopen maanden hard in de Frans-Nederlandse combinatie.

Hoewel Smith hierover naar buiten toe geen mededelingen deed, wees alles erop dat hij Elbers, wiens contract in mei afloopt, wilde lozen. Zowel het personeel van KLM als politiek Den Haag nam het vervolgens op voor Elbers. Ben Smith had tien dagen geleden in Den Haag een ontmoeting met Hoekstra en Van Nieuwenhuizen, waarin ze hem de Nederlandse invalshoek (relatieve onafhankelijkheid voor KLM en het economische belang van Schiphol) onder de neus wreven.

Vorige week koos de Raad van Commissarissen ervoor om de bestuurstermijn van Elbers toch te verlengen, met vier jaar. Of de druk uit Nederland daarbij heeft geholpen is onduidelijk. KLM heeft wel een grote concessie moeten doen: Ben Smith krijgt een zetel in de Raad van Commissarissen van KLM en kan zo in Nederland meebeslissen. Overigens zaten er in de RvC van KLM steeds vijf vertegenwoordigers van Air France en dat blijft ook zo. Alleen zat de CEO van de holding daar tot nu toe niet bij.

De aankoop van aandelen Air France-KLM door de Nederlandse staat lijkt een onderdeel te zijn van het schaakspel met Ben Smith. De groeps-CEO is nu weer aan zet.

 

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft vanaf 2002 over de luchtvaart en reiswereld, voor diverse media. Sinds 2007 is hij verbonden aan Zakenreis.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
nieuws
SuitePad in kamers Novotel

SuitePad in kamers Novotel

18/09/2019

De kamers van Novotel Amsterdam Schiphol Airport krijgen vanaf 1 oktober een tablet-product van het merk SuitePad met informatie over hotel en omgeving. Tezelfdertijd schaft Novotel de gratis leen-gsm Handy…