Home / Luchtvaart / Luchtvaart Midden-Oosten raakt in een diepe crisis

Luchtvaart Midden-Oosten raakt in een diepe crisis

Luchtvaart Midden-Oosten raakt in een diepe crisis

Luchtvaartmaatschappijen in het Midden-Oosten zullen dit jaar een grote winstval meemaken – door IATA geraamd op 60 procent. Hierin is de recente crisis rond Qatar nog niet meegerekend.

In het Mid-year rapport van IATA komt de regio Midden-Oosten uit op een verwachte winst van 400 miljoen dollar. In 2016 was de winst nog 1,1 miljard en het jaar daarvoor 2,1 miljard. De winst in de luchtvaart van de grote regio’s ter wereld daalt in 2017 over de hele linie, maar nergens is de teruggang zo groot als in het Midden-Oosten.

“De omstandigheden voor carriers in het Midden-Oosten zijn de afgelopen zes maanden verslechterd. Winstgevendheid en load factors zijn scherp gedaald. Het verkeer en sommige business models staan onder druk,” zegt IATA. “Er zijn toenemende aanwijzingen dat de laptop ban en de onzekerheid over reizen naar de VS zijn tol gaat eisen.”

Crisis Qatar
In de cijfers is de Qatarese diplomatieke crisis nog niet meegerekend, want deze ontvouwde zich pas gisteren. Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (UAE), Bahrein en Egypte hebben alle betrekkingen met Qatar verbroken omdat het land terroristische organisaties als IS en de Moslimbroederschap zou steunen.

Qatar zelf ontkend dit ten stelligste, maar de stappen door de buurlanden zijn inmiddels gezet: alle verkeer over land en zee en door de lucht van en naar het emiraat is opgeschort. Qatar Airways mag ook geen gebruik meer maken van het luchtruim van de landen in de regio en kan alleen via een corridor richting Iran gebruik maken van de luchthaven in Doha. Deze ongekende crisis in de inter-Arabische betrekkingen zal vrijwel zeker invloed hebben op de resultaten van de airlines.

En het ging al even niet zo goed met de sector in het Midden-Oosten. Eerst daalden de olieprijzen, vanaf 2014. Voor de Arabische carriers leverde dit weliswaar lagere brandstofprijzen op, maar voor de oliestaten betekende het ook minder bedrijvigheid in de olie-industrie en dus minder vraag naar vliegtuigstoelen.

Met het aantreden van president Trump in de Verenigde Staten, in januari 2017, kwamen er nieuwe problemen voor de Arabische luchtvaart. Eerst wilde Trump burgers uit een aantal moslimlanden een inreisverbod geven naar de VS. Amerikaanse rechters hielden deze maatregel tot twee keer toe tegen, maar Trump is van plan binnenkort een nieuwe poging te wagen.

In maart kwam hij met een maatregel die wel lukte: het besluit om geen laptops meer toe te staan in de cabine op vluchten naar de VS vanuit tien luchthavens in het Midden-Oosten, waaronder Dubai, Abu Dhabi en Istanbul.

Gevolg: daling van de vraag, hogere kosten voor de airlines en reputatieschade. De luchtvaartbranche staat als geheel afwijzend stond tegenover de laptop-ban. IATA heeft bij de Amerikanen aan de bel getrokken en gevraagd de maatregel terug te draaien, maar kreeg tot nu toe geen gehoor.

Tim Clark, de topman van Emirates vond niettemin dat IATA zich harder had moeten opstellen. Clark is daarom weggebleven van de jaarvergadering van IATA, die momenteel in Cancún, Mexico gaande is.

De kurken knallen
De champagnekurken zullen knallen in de hoofdkantoren van enkele Europese netwerkcarriers die al jaren marktaandeel zagen wegstromen naar Emirates, Etihad en Qatar Airways, de grote drie in de luchtvaart aan de Golf.

‘Oneerlijke concurrentie’ riepen Air France-KLM en Lufthansa, in navolging van Amerikaanse branchegenoten, want de Arabische regeringen (met name in de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar) zouden voor miljarden aan subsidies verstrekken. In de Golf is dit steeds fel tegengesproken, maar ook als het waar zou zijn: staatssteun in de luchtvaart is internationaal toegestaan, tenzij regeringen, zoals in de Europese Unie, dit onderling verbieden.

Voor de andere speler in Europa: de International Airlines Group, met British Airways en Iberia, ligt het verhaal anders. Qatar Airways heeft namelijk een belang van twintig procent in IAG. Dus uit de Brits-Spaanse hoek geen kritiek op de Golf, want wiens brood men eet, diens woord men spreekt.

Emirates was de afgelopen jaren al uitgegroeid tot de grootste carrier ter wereld, gerekend naar internationaal verkeer, terwijl ook Etihad en Qatar Airways belangrijke airlines zijn geworden. De drie carriers hadden hun plaats opgeëist in de internationale luchtvaart. Maar nu lijkt de Golf-regio zichzelf de das om te doen, met een intra-Arabische ruzie, waarvan de afloop onzeker is.

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft vanaf 2002 over de luchtvaart en reiswereld, voor diverse media. Sinds 2007 is hij verbonden aan Zakenreis.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

nieuws
EasyJet zegt ciao Alitalia

EasyJet zegt ciao Alitalia

20/03/2019

EasyJet heeft zich deze week onverwachts teruggetrokken uit het consortium van drie partijen die bezig waren Alitalia over te nemen. De toekomst van de Italiaanse carrier is hiermee weer onzeker…

Boeing en FAA onder vuur

Boeing en FAA onder vuur

19/03/2019

Terwijl het bewijs groeit dat de crashes van twee Boeing 737 MAX’s dezelfde oorzaak hadden, komen zowel de fabrikant als de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA onder vuur te liggen. Mogelijk kreeg…

Belang ABP in Zaventem

Belang ABP in Zaventem

19/03/2019

Het Nederlandse Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds wordt voor 16,8 procent eigenaar van Brussels Airport (Zaventem), nadat de Australische investeringsgroep Macquarie haar belang te koop had aangeboden. ‘Afronding van de transactie vindt…