Home / Luchtvaart / Eén piloot in de cockpit: een onrealistisch scenario

Eén piloot in de cockpit: een onrealistisch scenario

Eén piloot in de cockpit: een onrealistisch scenario

Er is een groot tekort aan (mannelijke) piloten. Airbus had vorige week twee oplossingen: meer vrouwelijke vliegers of maar één piloot in de cockpit. Het eerste is serieus bedoeld, het tweede nauwelijks.

Zakenreis was bij de persconferentie waar topman Tom Enders van Airbus zijn uitspraken over de piloten deed. EasyJet had zojuist een nieuwe Airbus A321neo ingewijd, met een persvlucht tussen Gatwick en Farnborough. De prijsvechter wilde tevens een feministisch signaal afgeven door twee vrouwelijke piloten in te zetten.

Wereldwijd is nu drie á vier procent van de piloten vrouw. Enders maakte duidelijk dat er, afgezien van het breed gedragen streven naar ‘gender equality’, wel meer vrouwen in de cockpit móéten komen, omdat er simpelweg niet genoeg mannen zijn om het werk te doen. “De komende twintig jaar dienen er 500.000 piloten bij te komen om aan de vraag van airlines te voldoen. In de hele geschiedenis van de burgerluchtvaart zijn er tot nu toe maar 200.000 piloten opgeleid. Er er is nu al een tekort aan piloten en dat wordt alleen maar groter.”

Enders had nog een andere oplossing in petto: een cockpit bouwen waar één vlieger voldoende is. Dat laatste is technisch gezien geen enkel probleem. Nu al is een modern verkeersvliegtuig zo geavanceerd dat één piloot – man of vrouw – het toestel kan bedienen. De automatische piloot – het woord zegt het al – neemt veel taken over.

Financieel aantrekkelijk
Voor airlines is het vanuit financieel oogpunt aanlokkelijk, want een halvering van de bemensing in de cockpit betekent ook de helft minder personeelskosten. De vorige generatie verkeersvliegtuigen telde tot in de jaren negentig drie koppen in de cockpit. Behalve de gezagvoerder en de first officer zat er op grote vliegtuigen ook nog een boordwerktuigkundige (bwk) voorin. Nieuwe technologie kon het werk van de bwk overnemen.

De volgende stap is dus een ‘single pilot cockpit’. Enders, airlines en deskundigen weten echter maar al te goed dat er schier onoverkomelijke bezwaren aan kleven. Om te beginnen moeten piloten wel degelijk nog steeds veel handelingen verrichten. Uit Amerikaanse testen in Boeing 737 simulatoren bleek dit jaar dat de piloten de werkdruk in hun eentje veel te hoog vonden, zelfs in normale omstandigheden, laat staan in situaties met zwaar weer of mechanische defecten.

En wie bestuurt het vliegtuig als die ene piloot achter de stuurknuppel onwel wordt of zelfs overlijdt? Hoewel het niet vaak voorkomt dat een piloot niet meer in staat is het vliegtuig te besturen, is het ook weer geen grote zeldzaamheid. Tot nu wist de tweede vrouw of man in de cockpit het toestel in een dergelijke situatie altijd veilig aan de grond te krijgen.

Strenge regels
De internationale luchtvaart is aan strenge regels onderworpen en de kans dat de single pilot cockpit op goedkeuring kan rekenen is uit het oogpunt van veiligheid daarom bijzonder klein. Om dezelfde reden zal een staanplaats in vliegtuigen er nooit komen. Dit broodje-aap-verhaal duikt met enige regelmaat op. Airlines verzorgen niet alleen vervoer, ze zijn ook verplicht hun passagiers in nood te redden. Bij een noodlanding is aangetoond dat de brace-positie (voorovergebogen in de stoel, hoofd tussen de knieën) de beste manier is om de klap te overleven. In een staande positie is ‘brace’ niet mogelijk en dus zullen autoriteiten het nooit goedkeuren.

Vertrouwen
Fabrikanten zijn in staat vliegtuigen te bouwen waarbij de cockpit één piloot genoeg is. Maar dan komt het volgende, veel grotere probleem om de hoek kijken: de menselijke factor. Piloten vervoeren passagiers, oplopend tot boven de 500 per keer, in de A380. En die passagiers moeten kunnen vertrouwen op de piloten, terwijl de twee vliegers voorin ook van elkaar op aan moeten kunnen.

In 2015 crashte een vliegtuig van Germanwings in Frankrijk, met 150 doden als gevolg, doordat de suïcidale co-piloot de gezagvoerder buitensloot. Pogingen van de gezagvoerder om de cockpit weer binnen te komen mislukten. Als er maar één piloot voorin had gezeten was de zelfmoordmissie nog eenvoudiger geweest. Wat het voorbeeld van Germanwings duidelijk maakt, is dat de baan in de cockpit lastig aan één persoon kan worden overgelaten, zeker op lange vluchten. Een piloot die acht uur of langer alleen in de cockpit zit? Niet een erg goed idee.

Vliegtuig zonder piloot
En een volautomatisch vliegtuig, zonder piloten? Ook dat is technisch gezien in de nabije toekomst vast mogelijk. Maar willen mensen aan boord van een toestel stappen in de wetenschap dat er helemaal niemand achter de knoppen zit? De meeste consumenten zullen daar weinig vertrouwen in hebben. Hoewel computers en andere apparaten niet moe kunnen worden of andere menselijke trekjes vertonen, kunnen ze wel storingen oplopen of er helemaal mee ophouden. In dat geval moeten piloten handmatig in staat zijn het toestel te besturen.

De Hudson
Er zijn goede voorbeelden van technische storingen, waarbij het ingrijpen van de piloten cruciaal was om een ramp te voorkomen. Zoals bij de Airbus A320 van US Airways die in 2009 op de Hudson in New York landde, nadat beide motoren waren uitgevallen. De gezagvoerder en copiloot wisten een succesvolle ditch uit te voeren, waardoor alle 155 inzittenden overleefden.

Was de afloop hetzelfde geweest als er maar één piloot in de cockpit had gezeten, of geen enkele? Die vraag is moeilijk te beantwoorden, maar vast staat wel dat gezagvoerder Chesley Sullenberger en zijn copiloot Jeffrey Skiles die wintermorgen bewezen hoe belangrijk twee goed opgeleide piloten zijn.

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft vanaf 2002 over de luchtvaart en reiswereld, voor diverse media. Sinds 2007 is hij verbonden aan Zakenreis.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
nieuws
ACI steunt plannen Brussel

ACI steunt plannen Brussel

12/12/2019

ACI Europe heeft haar steun uitgesproken voor de Green Deal, het plan van de Europese Commissie voor een ‘vergroening’ van de Unie. De organisatie van luchthavens noemt het een plicht…

BCD: groen dé kleur in 2020

BCD: groen dé kleur in 2020

12/12/2019

BCD Travel voorspelt dat in 2020 groen, in overdrachtelijke zin, de belangrijkste kleur wordt voor zakenreizen. In het rapport How to Travel Beyond 2020 identificeert BCD de trends. “We reizen…