Home / Luchtvaart / AirAsia is (normaal gesproken) een veilige maatschappij

AirAsia is (normaal gesproken) een veilige maatschappij

AirAsia is (normaal gesproken) een veilige maatschappij

Enige tijd geleden vloog ik met AirAsia op een binnenlandse vlucht boven Thailand. Het weer was ruig, zeer ruig. De Airbus A320 van de Maleisische prijsvechter danste woest op en neer tussen onweerswolken, maar kwam uiteindelijk zonder mankeren aan de grond.

Storm, onweer, tropische regenbuien: het komt veel voor in Zuidoost-Azië en vliegtuigen kunnen normaal gesproken deze elementen uitstekend weerstaan. Maar, de piloten moeten wel goed op de omstandigheden reageren. En bij het verongelukte toestel van AirAsia, vlucht QZ8501, is het de vraag of dat wel is gebeurd.

Hoewel met de vondst van het wrak van de Boeing in de Javazee – dinsdag, na twee dagen zoeken – nog geen indicatie bestaat over de oorzaak van de crash, die aan alle 162 inzittenden het leven kostte, is het weer vermoedelijk niet de enige factor die een rol heeft gespeeld.

De twee piloten stonden weliswaar beide te boek als zeer ervaren. Ze wisten dat ze een stormgebied moesten passeren en vroegen de luchtverkeersleiding tijdens de vlucht om 6.000 voet te mogen stijgen naar 38.000 voet.  Ze kregen toestemming van de verkeersleiding in Jakarta, maar de keus voor een hoger flight level kwam relatief laat, denken deskundigen die het gebied tussen Indonesië en Maleisië goed kennen.

Tegen persbureau Reuters zei één van hen: “We weten dat het weer er zeer slecht was. Waarom klom de piloot niet eerder? Andere vliegtuigen in hetzelfde gebied hielden een hogere koers aan.” Na de goedkeuring voor level 38 viel het contact met de Airbus weg en moet het verschrikkelijk zijn misgegaan, onduidelijk is nog hoe..

Het onderzoek naar de ramp zal worden geleid door de Indonesische raad van onderzoek NTSC. Airbus zei dinsdag “alle noodzakelijke technische assistentie” te zullen verlenen aan de onderzoeksautoriteiten om “de oorzaak van dit tragische ongeval te achterhalen.” Het toestel was slechts zes jaar oud en had vorige maand nog een servicebeurt ondergaan. Aan de technische staat van de A320 lijkt het daarom niet te hebben gelegen.

Een vergelijking die zich opdringt is de crash van de Airbus A330 van Air France, vlucht AF447, in 2009 in de Atlantische Oceaan. Dit toestel verloor in turbulent weer op grote hoogte snelheid, waarna de bemanning een cruciale fout maakte, zo bleek achteraf, door de neus op te trekken in plaats van naar beneden te brengen. Het vliegtuig verloor daardoor nog meer snelheid, raakte overtrokken (stall) en werd onbestuurbaar, met een crash als gevolg – alle 228 inzittenden kwamen om.

Een Aziatische piloot zei tegen Reuters niet uit te sluiten dat zich in de cockpit van de AirAsia-Airbus een ‘starttle effect’ heeft voorgedaan: geconfronteerd met extreme omstandigheden kunnen vliegeniers in paniek raken en weten ze niet meer wat ze moeten doen. Dan maken ze fouten.

Het onderzoek zal waarschijnlijk antwoord kunnen geven op de vragen. Terwijl de AF447 op een diepte van bijna 4.000 meter lag, waardoor de berging pas na jaren lukte (en de oorzaak toch werd achterhaald), is het bij AirAsia vlucht QZ8501 eenvoudiger, want de A320 ligt in relatief ondiep water.

Na Malaysia Airlines MH370 (de Boeing 777-200ER verdwenen in maart –  239 inzittenden) en MH17 (ook een Boeing 777-200ER, neergeschoten boven Oekraïne op 17 juli, 298 doden – onder wie 196 Nederlanders) is de crash van de AirAsia-Airbus het derde fatale incident van een Maleisisch verkeersvliegtuig dit jaar. Hier en daar is erover gespeculeerd dat dit geen toeval zou zijn.

De feiten geven aan dat drie incidenten totaal verschillend van elkaar zijn. MH370 is verdwenen, door nog altijd onopgehelderde oorzaak. Mogelijk nam iemand doelbewust de controle over, met de intentie het vliegtuig te laten neerstorten. Van MH17 staat vast dat het toestel werd neergeschoten, alleen is onduidelijk door wie: pro-Russische rebellen (de meest waarschijnlijke daders), de Russen zelf of het Oekraïense leger. En de crash van AirAsia is zoals het er nu naar uitziet een combinatie van slecht weer en mogelijk foutief handelen van de piloten.

Wat de drie ongelukken wel gemeen hebben is dat er iets permanent mis is op metaniveau met het volgen en controleren van vluchten.

MH370 kon zomaar van de radar verdwijnen, hoe was dat mogelijk? En waarom zijn er geen zwarte dozen die blijven drijven? Het duurde ook twee dagen voordat QZ8501 werd gevonden. De laatste momenten van deze vlucht zijn ook niet geregistreerd. Als er  ‘tracking devices’ aan boord waren geweest, was dit wel gelukt. Dat had de crash van de A320 niet kunnen voorkomen, maar het vliegtuig was wel veel eerder gevonden.

En MH17 was boven een oorlogsgebied waar in de weken daarvoor al militaire vliegtuigen waren neergehaald. Waarom was het luchtruim niet veel eerder gesloten? En waarom werd niet alle informatie over het gebied gedeeld door airlines?.

Technische systemen om vliegtuigen nooit uit het oog te verliezen zijn er wel, alleen zijn ze niet nog nooit toegepast. De luchtvaartsector zit op dit punt niet op een lijn, zo bleek begin deze maand nog eens. IATA maakte op het hoofdkantoor in Genève bekend een Air Tracking Task Force (ATTF) te hebben opgericht, die het over enkele jaren onmogelijk moet maken transponders aan boord uit te zetten, zoals bij MH370 is gebeurd. Vliegtuigen kunnen dan nooit ‘verdwijnen’.

Maar niet alle 250 leden van IATA konden zich vinden in de voorstellen, sommige zeggen meer tijd nodig te hebben. Mogelijk ook verbieden bepaalde landen hun nationale airlines, uit militaire overwegingen, om niet alle informatie prijs te geven over routes en het verloop van vluchten.

AirAsia is overigens geen lid van IATA. De meeste prijsvechters, waaronder Ryanair en easyJet,  zijn geen lid van deze gelouterde organisatie van gevestigde  airlines. Op zich hoeft dat niets te zeggen over veiligheid. De crash van Air Asia QZ8501 was de eerste van deze maatschappij in 18 jaar tijd. Ryanair en easyJet hebben nog nooit een vliegtuig verloren.

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft vanaf 2002 over de luchtvaart en reiswereld, voor diverse media. Sinds 2007 is hij verbonden aan Zakenreis.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
nieuws
Tempo: nieuw merk bij Hilton

Tempo: nieuw merk bij Hilton

22/01/2020

Hilton heeft een nieuw merk in de markt gezet onder de naam Tempo. De Amerikaanse keten heeft er niet bij gezegd waar en wanneer het eerste Tempo-hotel open gaat. Hilton…

Accor opent nieuwe hotels

Accor opent nieuwe hotels

21/01/2020

Accor opent dit en volgend jaar haar 2.999ste en 3.000ste hotel in Europa. De twee nieuwe vestigingen zijn beide in thuisland Frankrijk, van het merk Mondrian. Het designmerk Mondrian is…