Home / Dossier 100 jaar KLM / KLM’s gedurfde Indië-route  

KLM’s gedurfde Indië-route  

KLM’s gedurfde Indië-route  

KLM wordt in oktober honderd jaar oud. Zakenreis blikt in een aantal episodes terug, samen met Ron Wunderink, op een eeuw luchtvaart in Nederland. Deel 3: de Indië-route.

Nederland was honderd jaar geleden een machtige koloniale mogendheid, met gebiedsdelen in Azië en Zuid-Amerika. Vooral Nederlandsch-Indië, het latere Indonesië, was een parel in de koloniale kroon. KLM heette bij haar oprichting in 1919 dan ook voluit Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en Koloniën.

In oktober 1924 maakte KLM voor het eerst de ‘zeer gedurfde tocht’, zoals Ron Wunderink het noemt, naar Batavia (Jakarta), met een eenmotorige Fokker F.VII. De vlucht, die met vele tussenstops en oponthoud meer dan een maand duurde, was nog een verkenning.

Pas in 1930 zette KLM een commerciële verbinding op naar Indië, oplopend tot drie vluchten per week. Dit duurde tot aan het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1940. Intussen was in Insulinde ook een binnenlandse luchtvervoerder opgericht, de Koninklijke Nederlandsch-Indische Luchtvaart Maatschappij. Deze KNILM was geen dochtermaatschappij van KLM, maar de samenwerking was wel hecht.

KLM-IIB
Na WOII onderging de KNILM een naamsverandering en werd KLM Insulair Bedrijf (KLM-IIB), wél een dochter van KLM. Maar door de oorlog waren de politieke verhoudingen in Azië drastisch veranderd: nationalistische bewegingen hadden overal de kop opgestoken of bestaande stromingen waren sterker geworden.

De Indonesiërs vocht na 1945 onder leiding van Soekarno voor eigen onafhankelijkheid. Voor KLM betekende dat zij zich moest aanpassen. KLM-IIB presteerde in die jaren goed, oplopend tot het vervoer van 23.000 passagiers en duizend ton vracht in 1949 – voor die tijd een behoorlijke bedrijfsomvang.

Maar het moederbedrijf kreeg te maken met grote problemen in de vluchtuitvoering tussen Nederland en Indonesië/ Nederlands Indië. Landen in de regio verboden ‘uit solidariteit met de strijd van Indonesië voor onafhankelijkheid de Nederlandse onderneming het vliegen boven hun gebied’, schrijft Wunderink in zijn boek Met KLM de Wereld Rond.

Albert Plesman, die in 1945 de positie van president-directeur had gekregen verlegde daarom (in 1949) de route naar Indië via Afrika en Mauritius. Het laatste traject van 5.520 kilometer over water moest in een keer worden afgelegd en ‘was jarenlang het langste ononderbroken traject dat door passagiersvliegtuigen werd gevlogen’ schrijft Wunderink. ‘Het was wel een gevaarlijke en onzekere route, omdat er in die dagen nauwelijks weerrapporten van deze oversteek over de Indische Oceaan beschikbaar waren.’

 

Connie
Het hielp dat KLM inmiddels de Lockheed Constellation in dienst had. Alleen dit ultamoderne Amerikaanse vliegtuig kan de afstand goe aan. ‘139 maal werd de route zonder incidenten gevlogen,’ schrijft Wunderink.

Maar eind 1949 achterhaalde de geschiedenis Nederland en KLM. Onder toenemende internationale druk, met name door de Amerikanen, kreeg ‘Nederlandsch-Indië’ onafhankelijkheid en werd Indonesië. Soekarno nationaliseerde KLM-IIB, dat verder ging onder de naam Garuda Indonesia.

Ondanks periodes van politieke wrijving tussen Nederland en Indonesië bleef er in de luchtvaart altijd een speciale band bestaan. KLM vliegt tegenwoordig dagelijks op Jakarta en is een codeshare-partner van Garuda. De Indonesische flag carrier heeft één route naar Europa, op Amsterdam, zes keer per week.

De ticketprijs en vliegtijd zijn sinds de vluchten uit de jaren twintig van de vorige eeuw verschrompeld. In die dagen kostte een ticket tussen Amsterdam en Jakarta omgerekend 20.000 euro, voor een reis van veertien dagen. Nu is de snelste verbinding tussen de twee steden rond de dertien uur en is de ticketprijs beschikbaar vanaf 600 euro.

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft sinds 2007 voor Zakenreis over de luchtvaart en reiswereld.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
nieuws
8 november is de dag

8 november is de dag

18/10/2021

De Amerikaanse regering van president Biden heeft de dag bekendgemaakt dat de grenzen weer open zullen gaan voor iedereen die is gevaccineerd: over drie weken vanaf nu. En het lijkt…

Air Belgium breidt uit

Air Belgium breidt uit

14/10/2021

Air Belgium is donderdag begonnen vluchten uit te voeren naar Mauritius vanaf Brussels Airport, twee keer per week, met een nieuwe Airbus A330neo. Eerder nam de Belgische carrier Curaçao al…