Home / Dossier 100 jaar KLM / Hoe KLM 100 kon worden

Hoe KLM 100 kon worden

Hoe KLM 100 kon worden

KLM viert in oktober haar eeuwfeest. Zakenreis blikt in een serie terug, samen met schrijver Ron Wunderink. Deel 4: Hoe word je 100?

De Britse natuurkundige en bioloog Geoffrey West heeft nog niet zolang geleden een vergelijkend onderzoek gedaan tussen biologische processen en de ontwikkeling van economieën, steden en bedrijven. In zijn boek Scale, uit 2017 – ook vertaald als Schaal in het Nederlands – schrijft hij: ‘Net zoals organismen moeten sterven om plaats te maken voor nieuwe, zo verdwijnen of veranderen bedrijven om innovatieve varianten tot bloei te laten komen.’

De kans dat een bedrijf de honderd haalt is dan ook klein, zegt West. Hij geeft een rekenvoorbeeld: van de 28.853 bedrijven waarvan er sinds 1950 aandelen zijn verhandeld op de Amerikaanse beurs was zestig jaar later 78 procent verdwenen. De Fortune 500 geeft een soortgelijk beeld. Van de lijst uit 1955 waren er in 2014 nog 61 over. Alle andere bedrijven waren overgenomen, gefuseerd, failliet verklaard of geliquideerd.

Andere opvallende feiten: veel bedrijven van honderd jaar of ouder bevinden zich in Duitsland, Frankrijk, Japan of Nederland. En het grootste deel van deze ondernemingen is relatief klein: negentig procent van de honderdjarigen heeft minder dan 200 werknemers in dienst. Hoe is een groot bedrijf als KLM er toch in geslaagd de honderd jaar te halen en is het na een eeuw ook nog eens een van de grootste werkgevers Nederland? Hier liggen drie aspecten aan ten grondslag.

Ten eerste een management dat behalve de luchtvaartbranche ook het eigen bedrijf grondig kende en kent. Ten tweede een altijd aanwezige structuur van kostenbesparingen en ten slotte een goed gevoel voor veranderingen en keuzes bij vernieuwingen.

Leiderschap
Van de twaalf president-directeuren die KLM heeft gekend, inclusief de zittende, waren er negen die het bedrijf van binnenuit door een lange carrière goed kenden. Zij waren ook het meest succesvol en bleven het langst in functie.

De drie topmannen die uit de politiek of de financiële wereld afkomstig waren: Ernst van der Beugel, Horatius Albarda en Camiel Eurlings bleven ieder niet langer aan dan twee jaar. Albarda liet in 1965 het leven bij een vliegtuigongeluk, zijn voorganger Van der Beugel had in 1963 ontslag genomen en Eurlings werd – in 2014 – ontslagen.

Albert Plesman (directeur van 1919-1953), Sergio Orlandini (1973-1987) en Jan de Soet (1987-1991) toonden zich in cruciale periodes voor KLM ware managers, vergelijkbaar met voetbaltrainers, door hun kunde de mensen op de juiste positie wisten zetten en zo hun kwaliteiten optimaal te benutten. Zo stuurde Plesman ooit zijn ace pilots Parmentier en Smirnoff naar de Verenigde Staten met de opdracht de beste vliegtuigen uit te zoeken.

En Orlandini zag in de jaren zestig en zeventig het creatieve talent van Jan de Soet en gaf hem de vrije hand KLM’s identiteit te veranderen en de service een kwaliteitsimpuls te geven. De jurist Henri Wassenbergh, in dienst van KLM tussen  1950 en 1989, kreeg onder Orlandini alle onderhandelingsruimte om over de gehele wereld landingsrechten voor KLM te vergaren. ‘Orlandini was het hart en de longen van KLM, Jan de Soet gaf haar een gezicht,’ zei Wassenbergh naderhand over die jaren.

Kostenbesparing en vernieuwing
Geoffrey West denkt te weten waarom sommige ondernemingen het uiteindelijk niet redden: ‘In hun streven naar meer efficiëntie, een groter marktaandeel en hogere winsten voegen bedrijven doorgaans meer regels, voorschriften, protocollen en procedures toe op steeds gedetailleerdere organisatieniveaus. Dat gaat vaak ten koste  van innovatie.’

KLM daarentegen slaagde er steeds in zuinigheid wél te paren aan vernieuwing. De voortdurende acties om op de centen te letten had nooit een negatieve uitwerking op de keuze voor nieuwe vliegtuigen of serviceconcepten. De aloude wet van Plesman: ‘Eén verkeerde vliegtuigorder en je bent failliet,’ bleef steeds doorklinken in de organisatie.

TEKST: Ron Wunderink

Foto’s: Rechtsboven: Geoffrey West
              Linksonder Sergio Orlandini

Lolke van der Heide
Door: | lolke[at]zakenreis.nl
Lolke van der Heide schrijft vanaf 2002 over de luchtvaart en reiswereld, voor diverse media. Sinds 2007 is hij verbonden aan Zakenreis.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
nieuws
Peter Bellew naar easyJet

Peter Bellew naar easyJet

19/07/2019

Peter Bellew verruilt zijn positie van Chief Operating Officer bij Ryanair voor dezelfde functie bij easyJet. Dit heeft de Britse prijsvechter bekendgemaakt, samen met ‘robuuste’ resultaten over het derde kwartaal….

Transavia in zee met Bit

Transavia in zee met Bit

19/07/2019

Transavia is samenwerking aangegaan met Bit, een onderzoeksorganisatie in Amsterdam, gericht op technische innovaties die de luchtvaart zouden kunnen verduurzamen. De dochtermaatschappij van KLM zegt in een verklaring dat Bit,…