Home / Artikel / Dossier KLM 100 jaar

Dossier KLM 100 jaar

07/10/2019

In de aanloop naar de honderdste verjaardag van KLM besteedde Zakenreis de afgelopen maanden in een serie bijzondere gesprekken aandacht aan de geschiedenis van onze nationale trots. In Zakenreis #514 sluiten wij het dossier af met een compilatie van de opmerkelijkste uitspraken van de geïnterviewden. Online een samenvatting van de ex-CEO’s van KLM en CEO van Air France-KLM in dat overzicht.

 

Pieter Bouw, CEO KLM 1991-1997
Pieter Bouw heeft de afgelopen halve eeuw mede vormgegeven aan de nu honderdjarige KLM. Hij trad in 1967 in dienst van KLM. Het zou het begin worden van een carrière die hem via uiteenlopende functies binnen het bedrijf naar de top zou brengen. Bouw staat bekend als een visionair die door zijn strategisch inzicht samen met andere vernieuwers de aanzet heeft gegeven tot de consoli­da­tie en alliantievorming in de mondiale luchtvaart.

In Zakenreis verweet hij Schiphol dat zij zich niet aan de selecti­viteitsafspraken heeft gehouden uit het Aldersakkoord van 2008. Bouw stelt dat KLM daar nu de wrange vluchten van plukt. “Aan het goedkope vervoer op Schiphol hadden we nooit moeten beginnen. Het aanbieden van zulke lage prijzen maakt het luchtvervoer artificieel en vormt een grote belasting voor het milieu. Die gedachte ligt trouwens ook opgesloten in het Aldersakkoord.”

Andere uitspraken Pieter Bouw in Zakenreis #513:
“Een leidraad die nog altijd actueel is, is de uitspraak van Albert Plesman: ‘The air ocean unites all people’. Hij zag de relevantie voor de wereld om met de ontwikkeling van het vliegverkeer verbetering van welzijn en welvaart te bevorderen. KLM heeft met vallen en opstaan in honderd jaar vormgegeven aan deze gedachte door vernieuwend en flexibel te zijn en waar nodig concessies te doen. De enorme betrokkenheid binnen KLM om daar gezamenlijk aan te werken, moet niet onderschat worden.”

“De Franse en Nederlandse regeringen willen met de invoering van een vliegtaks een voorbeeld geven aan andere Europese landen. Dat mag, als ze dan ook maar zo verstandig zijn om de vliegbelasting af te schaffen wanneer hun voorbeeld niet integraal in Europa wordt nagevolgd. Het hoofd­doel is niet de heffing van een vliegtaks. Belangrijker is dat er minder CO2-uitstoot is en de overlast van het Europese luchtverkeer wordt afgeremd.”

 

Leo van WIJK, CEO KLM 1997-2007
De investering van KLM in North­west Airlines, eind jaren 90, was een van de hoogtepunten in Van Wijks bijna 40-jarige carrière bij KLM en Air France-KLM. “Dat was ongehoord. Iedereen zei: ‘Je kunt helemaal niet investeren in een Amerikaanse maatschappij’. Wat wij toen hebben gedaan, was richtingbepalend voor de verdere ontwikkeling van de internationale luchtvaart.”

Een ander hoogtepunt was de fusie met Air France. “Zoiets was in Europa nog niet eerder vertoond. We hadden een inten­sieve samenwerking kunnen doen, maar de fusie was ‘een kraak’. Terugkijkend zijn dat de absolute topmomenten, dat je een kunstje doet dat nog niet eerder is vertoond.”

Andere uitspraken Leo van Wijk in Zakenreis #509:
“Jean-Cyril Spinetta, de CEO van Air France, schetste in 2003 een topstructuur waar twee werk­maatschappijen onder hingen – ‘en die top noemen we Air France-KLM’, zei hij zonder blikken of blozen en zonder dat ik om iets hoefde te vragen. ‘Nou,’ zei ik, ‘daar kan ik mee thuiskomen!’ Alle zorgen dat KLM door Air France misschien in de orga­ni­satie werd weggestopt, waren in één klap van tafel geveegd.”

“De gedachte om een aandelen­belang te nemen kan ik begrijpen, maar om dit te doen zonder medeweten van de Franse overheid en Air France-KLM is mijns inziens een blunder die als een boemerang terugkomt. Het zal de verhoudingen voorlopig eerder verslechteren dan verbeteren: meer aandelen betekent lang niet altijd meer invloed.”

“Als Air France en KLM tot de conclusie komen dat gezamenlijk verdergaan niet denkbaar is, dan is het huwelijk te ontbinden. Dat zie ik echter niet gebeuren. Waarom zou Air France dat doen? Die wordt daar ook niet sterker door. Voor KLM zou het helemaal desastreus zijn. Waar moeten we naartoe?”

 

Peter Hartman, CEO KLM 2007-2013
De voormalige KLM-topman was vanaf het begin als (toen nog) directie­lid betrokken bij de onderhandelingen met Air France en werkte later als CEO nauw met de Fransen samen. Opmerkelijk is het plan uit 2012 om met een groep Nederlandse investeerders een belang van 12 procent in Air France-KLM te nemen. Dit plan werd gesteund door de toen­­malige minister van Finan­ciën ‘zolang het maar geen geld kostte’. Maar het kabinet viel en zijn opvolger, Jeroen Dijssel­bloem, zag er geen heil in.

Hartman: “Mijn insteek was het tonen van commitment. Voor die investeerders was het geen punt, ze hadden het geld zó bij elkaar gekregen; het ging in totaal om 250 miljoen euro. Maar toen Dijsselbloem er duide­lijk geen zin in had, is het hele plan in een bureaula verdwenen. Een gemiste kans.”
Het huidige Nederlandse staats­belang in de holding vindt hij onverstandig. “Het hadden particu­liere investeerders moeten zijn.”

Hartman werkte in totaal 44 jaar voor ‘het mooie bedrijf KLM’, zoals hij het noemt, en Air France-KLM. Hij startte zijn carrière bij KLM in 1973. Na zijn vertrek als president-directeur bekleedde hij nog tot mei 2017 de functie van vicevoorzitter in de raad van commissarissen van Air France-KLM.

Andere uitspraken van Peter Hartman in Zakenreis #510:
“Tijdens de financiële crisis van 2008 was mijn leus ‘Keeping the family together’ Niet omdat ik zo’n softie ben, maar omdat ik te doen had met onze mensen. Ze waren niet meer zeker van hun baan, hun pensioen en – door het IJslandse Icesave-schandaal – zelfs niet van hun spaarrekening. We zaten met zijn allen heel diep in de shit, het huis stond in brand. Ik heb toen gezegd: ‘We moeten ervoor zorgen dat het personeel gemotiveerd blijft. Anders zijn we onze klanten kwijt. Als we onze mensen en klanten kwijt zijn, dan zijn we het bedrijf kwijt.”

“Het huidige beeld in Nederland dat Air France-KLM alleen maar werd bestuurd door de Fransen is fout. Er hebben vanaf het begin steeds Nederlanders, van KLM dus, meegepraat en meebeslist in Parijs, op
het hoogste niveau.”

“KLM heeft al die jaren dankzij Air France kunnen uitbreiden – niet ondanks. KLM heeft er ongelooflijk veel long-haul bestemmingen bijge­kregen, ook bestemmingen die we eerder als zelfstandige carrier hadden moeten opgeven. We konden ons merk behouden en zo haalt KLM dit jaar onder eigen naam de honderd. Dat is een prestatie van formaat.”

 

Camiel Eurlings, CEO KLM 2013-2014 in Zakenreis #512:
Camiel Eurlings is de enige nog levende ex-CEO van KLM die Zakenreis niet persoonlijk te spreken kreeg. Op de zevende verdieping van het KLM-hoofdkantoor in Amstelveen, waar de directie kantoor houdt, ontbreekt de foto van Eurlings in de serie portretten van ex-CEO’s. Het lijkt alsof iedereen Eurlings’ korte periode aan de top, een jaar en drie maanden, het liefst zou uitgommen.

De achterliggende gedachte voor het aanstellen van Eurlings tot topman was dat hij als ex-CDA-politicus (Verkeer en Waterstaat in het kabinet-Balkenende IV – red.) ‘handig’ zou kunnen zijn in de contacten naar buiten toe en als ‘people’s manager’. Hij kon als smooth talker goed met het personeel overweg en leek KLM in goede banen te zullen leiden na de wereldwijde financiële crisis.

In de januari-februari 2018 uitgave van Zakenreis zei Pieter Bouw het volgende over de aanstelling van Eurlings: “Het was duidelijk dat dit wel mis móést gaan. Eurlings was uitstekend in taalgebruik en communicatie, maar het ontbrak hem aan materiekennis. Het topmanagement, dat beleid moet maken en uitvoeren, kan daar niet mee uit de voeten. Afgezien van het feit dat hij president-directeur is geworden, vond ik het überhaupt een verkeerde beweging. In Frankrijk is er een andere verhouding tussen overheid en bedrijfsleven, bij ons is dat veel meer gescheiden. De gedachte was dat iemand die dat politieke spel een beetje kende, ook beter de belangen van KLM kon verdedigen. Dat is niet waar, je kunt de Fransen niet verslaan op dat punt. Je moet je battlefield zoeken op terreinen waar je beter in bent en dat is op het gebied van materiekennis. Kijk wat Leo van Wijk, Peter Hartman en Pieter Elbers hebben bereikt. Dat zijn puur vakmensen, ze weten waar ze het over hebben. Zoiets dwingt respect af.”

 

Ben Smith, CEO Air France-KLM 2018-nu
De Canadees Ben Smith staat nu ruim een jaar aan het roer van de luchtvaart­groep. Alleen al zijn benoeming bracht een schok teweeg. Geen Fransman en geen studie aan de Franse eliteschool École nationale d’administration. Zelfs zijn Frans is niet vloeiend. Maar binnen vijf maanden sloot hij overeenkomsten met alle Franse vakbonden, iets wat zijn voorgangers Alexandre de Juniac en Jean-Marc Janaillac niet was gelukt.

Ook KLM, dat sinds jaar en dag de grote moneymaker is in de luchtvaartcombinatie, ontkomt niet aan de bemoeienis van de nieuwe baas. ‘Laat ons maar met rust, dan draaien we het best’, was altijd het KLM-motto. Die vlieger gaat niet langer op. De grootste verrassing voor Smith was het niet-erkennen dat er een groep is. “In Frankrijk overheerst de veronderstelling dat Air France de groep is en ook in Nederland wordt veelal gedacht dat Air France en Air France-KLM hetzelfde zijn. Die structuur moet er wel komen.”

Aanvankelijk boterde het niet tussen de CEO’s van Air France en KLM. Toen verslaggevers begin dit jaar tijdens een perspresentatie van Air France-KLM in Parijs tot vijf keer toe vroegen of Smith en Elbers elkaar de hand wilden schudden, gebeurde er helemaal niets.

Andere uitspraken Ben Smith in Zakenreis #511:
“Op de dag van de perspresentatie heb ik minstens drie keer handen geschud met Pieter. ‘Het lijkt wel of we gaan trouwen,’ zeiden we tegen elkaar als grap. Als je goed luistert, kun je ons dat horen zeggen. Ik was naderhand totaal overrompeld toen mensen zeiden: ‘Hoe kon je in het openbaar weigeren Pieter een hand te geven?’ Give me a break. Je moet wel een idioot zijn om in het open­baar de indruk te willen wekken afbreuk te doen aan wat KLM en Schiphol bijdragen aan de groep. Telkens als ik Pieter zie, schudden we elkaar de hand.”

“Bij mijn aantreden was er aan de kant van Air France nul respect, nul transparantie en nul vertrouwen. Medewerkers moesten hun infor­matie uit de krant halen. Vertrouwen, respect, transparantie en geheimhouding waren de vier pilaren waar ik mee begon.”

“Ik zal alles in het werk stellen om KLM te ondersteunen, om het huidige model in stand te houden. Er is nooit sprake van geweest dat dit ter discussie staat. KLM bewijst al honderd jaar welke impact zij heeft op de economie van Nederland. Alleen al het feit dat de luchtvaartmaatschappij en de luchthaven samenwerken, is een winnend model. Singapore Airlines volgde dit in Singapore, Dubai kopieerde het met Emirates. Dat zegt wel wat.”

 

Dit is een samenvatting van het artikel ‘Dossier KLM 100 jaar’, dat is verschenen in Zakenreis #514. Het hele artikel lezen? Neem een abonnement op Zakenreis Magazine. Ontvang hét vakblad voor de Nederlandse zakenreisindustrie voor maar 32 euro per jaar.

 

Manuschka
Door: Manuschka | manuschka[at]zakenreis.nl
Manuschka Hundepool is hoofdredacteur en uitgever van Zakenreis.

Blijf op de hoogte, abonneer u op de Zakenreis.nl nieuwsbrief!

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.
artikelen
De nazaten van Albert Plesman

De nazaten van Albert Plesman

04/10/2019

Het ruime herenhuis van Hans Plesman in het Haagse Zeeheldenkwartier ademt luchtvaart. En KLM. Foto’s van vliegtuigen, vliegtuigmodellen, souvenirs van vele luchtreizen. Op de eerste etage is een kantoor gehuisvest…

De spagaat van de minister

De spagaat van de minister

24/09/2019

Zakenreis sprak met minister Cora van Nieuwenhuizen over tal van actuele dossiers. Zoals de vraag in welke mate Schiphol mag groeien en wanneer Lelystad Airport ‘eindelijk’ open gaat. Duurzaamheid staat…